درسنامه آموزشی قرآن کلاس هفتم
درس 5: بهار دلها
جلسۀ اوّل: سوره ابراهیم
تُؤْتِی أُکُلَهَا کُلَّ حِینٍ بِإِذْنِ رَبِّهَا وَ یَضْرِبُ اللَّهُ الْأَمْثَالَ لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ یَتَذَکَّرُونَ ﴿25﴾ وَ مَثَلُ کَلِمَةٍ خَبِیثَةٍ کَشَجَرَةٍ خَبِیثَةٍ اجْتُثَّتْ مِنْ فَوْقِ الْأَرْضِ مَا لَهَا مِنْ قَرَارٍ ﴿26﴾ یُثَبِّتُ اللَّهُ الَّذِینَ آمَنُوا بِالْقَوْلِ الثَّابِتِ فِی الْحَیَاةِ الدُّنْیَا وَ فِی الْآخِرَةِ وَ یُضِلُّ اللَّهُ الظَّالِمِینَ وَ یَفْعَلُ اللَّهُ مَا یَشَاءُ ﴿27﴾ أَلَمْ تَرَ إِلَی الَّذِینَ بَدَّلُوا نِعْمَتَ اللَّهِ کُفْرًا وَ أَحَلُّوا قَوْمَهُمْ دَارَ الْبَوَارِ ﴿28﴾ جَهَنَّمَ یَصْلَوْنَهَا وَ بِئْسَ الْقَرَارُ ﴿29﴾ وَ جَعَلُوا لِلَّهِ أَنْدَادًا لِیُضِلُّوا عَنْ سَبِیلِهِ قُلْ تَمَتَّعُوا فَإِنَّ مَصِیرَکُمْ إِلَی النَّارِ ﴿30﴾ قُلْ لِعِبَادِیَ الَّذِینَ آمَنُوا یُقِیمُوا الصَّلَاةَ وَ یُنْفِقُوا مِمَّا رَزَقْنَا هُمْ سِرًّا وَ عَلَانِیَةً مِنْ قَبْلِ أَنْ یَأْتِیَ یَوْمٌ لَا بَیْعٌ فِیهِ وَلَا خِلَالٌ ﴿31﴾ اللَّهُ الَّذِی خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضَ وَ أَنْزَلَ مِنَ السَّمَاءِ مَاءً فَأَخْرَجَ بِهِ مِنَ الثَّمَرَاتِ رِزْقًا لَکُمْ وَسَخَّرَ لَکُمُ الْفُلْکَ لِتَجْرِیَ فِی الْبَحْرِ بِأَمْرِهِ وَ سَخَّرَ لَکُمُ الْأَنْهَارَ ﴿32﴾ وَ سَخَّرَ لَکُمُ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ دَائِبَیْنِ وَ سَخَّرَ لَکُمُ اللَّیْلَ وَ النَّهَارَ ﴿33﴾
ترتیل صوتی آیات 25 تا 33 سوره ابراهیم
وَ آتَاکُمْ مِنْ کُلِّ مَا سَأَلْتُمُوهُ وَ إِنْ تَعُدُّوا نِعْمَتَ اللَّهِ لَا تُحْصُوهَا إِنَّ الْإِنْسَانَ لَظَلُومٌ کَفَّارٌ ﴿34﴾ وَ إِذْ قَالَ إِبْرَاهِیمُ رَبِّ اجْعَلْ هَذَا الْبَلَدَ آمِنًا وَ اجْنُبْنِی وَ بَنِیَّ أَنْ نَعْبُدَ الْأَصْنَامَ ﴿35﴾ رَبِّ إِنَّهُنَّ أَضْلَلْنَ کَثِیرًا مِنَ النَّاسِ فَمَنْ تَبِعَنِی فَإِنَّهُ مِنِّی وَ مَنْ عَصَانِی فَإِنَّکَ غَفُورٌ رَحِیمٌ ﴿36﴾ رَبَّنَا إِنِّی أَسْکَنْتُ مِنْ ذُرِّیَّتِی بِوَادٍ غَیْرِ ذِی زَرْعٍ عِنْدَ بَیْتِکَ الْمُحَرَّمِ رَبَّنَا لِیُقِیمُوا الصَّلَاةَ فَاجْعَلْ أَفْئِدَةً مِنَ النَّاسِ تَهْوِی إِلَیْهِمْ وَ ارْزُقْهُمْ مِنَ الثَّمَرَاتِ لَعَلَّهُمْ یَشْکُرُونَ ﴿37﴾ رَبَّنَا إِنَّکَ تَعْلَمُ مَا نُخْفِی وَ مَا نُعْلِنُ وَ مَا یَخْفَی عَلَی اللَّهِ مِنْ شَیْءٍ فِی الْأَرْضِ وَ لَا فِی السَّمَاءِ ﴿38﴾ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی وَهَبَ لِی عَلَی الْکِبَرِ إِسْمَاعِیلَ وَ إِسْحَاقَ إِنَّ رَبِّی لَسَمِیعُ الدُّعَاءِ ﴿39﴾ رَبِّ اجْعَلْنِی مُقِیمَ الصَّلَاةِ وَ مِنْ ذُرِّیَّتِی رَبَّنَا وَ تَقَبَّلْ دُعَاءِ ﴿40﴾ رَبَّنَا اغْفِرْ لِی وَ لِوَالِدَیَّ وَ لِلْمُؤْمِنِینَ یَوْمَ یَقُومُ الْحِسَابُ ﴿41﴾ وَ لَا تَحْسَبَنَّ اللَّهَ غَافِلًا عَمَّا یَعْمَلُ الظَّالِمُونَ إِنَّمَا یُؤَخِّرُهُمْ لِیَوْمٍ تَشْخَصُ فِیهِ الْأَبْصَارُ ﴿42﴾
ترتیل صوتی آیات 34 تا 42 سوره ابراهیم
آموزش مفاهیم
فعالیت اوّل (صفحه 50 کتاب درسی)
جدول زیر را با استفاده ازکلمات داده شده کامل کرده و سعی کنید معنای کلمات را به خاطر بسپارید.
دعا، نماز، آسمان، با ایمان، پدر و مادرم، روز، میدانی، سپاس و ستایش ، شنوا
| ردیف | کلمه | معنا | ردیف | کلمه | معنا |
| 1 | سَماء | آسمان | 2 | حَمد | سپاس و ستایش |
| 3 | سَمیع | شنوا | 4 | مُقیم | برپا کننده |
| 5 | صَلاة | نماز | 6 | ذُرّیَّة | فرزند، نسل |
| 7 | دُعاء | دعا، درخواست | 8 | یَوم | روز |
| 9 | والِدَیَّ | پدر و مادرم | 10 | مُؤمِن | موْمن، با ایمان |
فعالیت دوم (صفحه 50 کتاب درسی)
این ترکیبها و عبارات قرآنی را معنا کنید.
1- اَلحَمدُ لِلّٰهِ: سپاس و ستایش مخصوص خداست.
2- سَمیعُ الدُّعآءِ: شنواری دعا
3- مُقیمُ الصَّلاةِ: بر پاکننده نماز
4- لِوالِدَیَّ: برای پدر و مادرم
5- لِلمُوْمِنینَ: برای مردمان با ایمان
6- مِن ذُرِّیَّتی: از نسل من
7- فیِ السَّمآءِ: در آسمان
انس با قرآن در خانه (صفحه 51 کتاب درسی)
الف) خواندن روزانهٔ قرآن کریم: هر روز در خانه یک صفحه از صفحات 256 تا 261 قرآن کریم را بخوانید.
ب) ترجمهٔ این عبارات قرآنی از سورهٔ ابراهیم را کامل کنید.
1- الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی وَهَبَ لِی عَلَی الْکِبَرِ إِسْمَاعِیلَ وَ إِسْحَاقَ: سپاس برای خدایی است که بخشید به من در کهنسالی اسماعیل و اسحاق را.
2- إِنَّ رَبِّی لَسَمِیعُ الدُّعَاءِ: حقا پروردگارا من شنوده و اجابت کنندهی دعا است.
3- رَبِّ اجْعَلْنِی مُقِیمَ الصَّلَاةِ وَ مِنْ ذُرِّیَّتِی: پروردگارا قرار بده مرا برپا کنندهی نماز و نیز از اولاد مرا.
4- رَبَّنَا وَ تَقَبَّلْ دُعَاءِ: خدایا و بپذیر دعای من را.
5- رَبَّنَا اغْفِرْ لِی وَ لِوَالِدَیَّ وَ لِلْمُؤْمِنِینَ یَوْمَ یَقُومُ الْحِسَابُ: پروردگارا بیامرز مرا و پدر و مادرم را و مومنی را روزی که برپا میشود حساب (روز قیامت)
ج) از صفحهٔ 258 قرآن کریم سه ترکیب یا عبارت ساده نوشته و معنا کنید.
1- عَملُوا الصالحات: عملهای شایسته نمودند.
2- کَلمةً طیبةً: کلمهای پاکیزه
3- عَذابُ الیم: عذابی دردناک
د) در صفحهٔ 260 قرآن کریم، حضرت ابراهیم (ع) از خدا میخواهد که او و پدر و مادرش را بیامرزد، این آیه را همراه با ترجمه بنویسید و سعی کنید آنها را حفظ کرده و با توجه به معنا در قنوت نمازهای خود بخوانید.
جلسۀ دوم: سوره حِجر
قَالَ یَا إِبْلِیسُ مَا لَکَ أَلَّا تَکُونَ مَعَ السَّاجِدِینَ ﴿32﴾ قَالَ لَمْ أَکُنْ لِأَسْجُدَ لِبَشَرٍ خَلَقْتَهُ مِنْ صَلْصَالٍ مِنْ حَمَإٍ مَسْنُونٍ ﴿33﴾ قَالَ فَاخْرُجْ مِنْهَا فَإِنَّکَ رَجِیمٌ ﴿34﴾ وَ إِنَّ عَلَیْکَ اللَّعْنَةَ إِلَی یَوْمِ الدِّینِ ﴿35﴾ قَالَ رَبِّ فَأَنْظِرْنِی إِلَی یَوْمِ یُبْعَثُونَ ﴿36﴾ قَالَ فَإِنَّکَ مِنَ الْمُنْظَرِینَ ﴿37﴾ إِلَی یَوْمِ الْوَقْتِ الْمَعْلُومِ ﴿38﴾ قَالَ رَبِّ بِمَا أَغْوَیْتَنِی لَأُزَیِّنَنَّ لَهُمْ فِی الْأَرْضِ وَ لَأُغْوِیَنَّهُمْ أَجْمَعِینَ ﴿39﴾ إِلَّا عِبَادَکَ مِنْهُمُ الْمُخْلَصِینَ ﴿40﴾ قَالَ هَذَا صِرَاطٌ عَلَیَّ مُسْتَقِیمٌ ﴿41﴾ إِنَّ عِبَادِی لَیْسَ لَکَ عَلَیْهِمْ سُلْطَانٌ إِلَّا مَنِ اتَّبَعَکَ مِنَ الْغَاوِینَ ﴿42﴾ وَ إِنَّ جَهَنَّمَ لَمَوْعِدُ هُمْ أَجْمَعِینَ ﴿43﴾ لَهَا سَبْعَةُ أَبْوَابٍ لِکُلِّ بَابٍ مِنْهُمْ جُزْءٌ مَقْسُومٌ ﴿44﴾ إِنَّ الْمُتَّقِینَ فِی جَنَّاتٍ وَ عُیُونٍ ﴿45﴾ ادْخُلُوهَا بِسَلَامٍ آمِنِینَ ﴿46﴾ وَ نَزَعْنَا مَا فِی صُدُورِهِمْ مِنْ غِلٍّ إِخْوَانًا عَلَی سُرُرٍ مُتَقَابِلِینَ ﴿47﴾ لَا یَمَسُّهُمْ فِیهَا نَصَبٌ وَ مَا هُمْ مِنْهَا بِمُخْرَجِینَ ﴿48﴾ نَبِّئْ عِبَادِی أَنِّی أَنَا الْغَفُورُ الرَّحِیمُ ﴿49﴾ وَ أَنَّ عَذَابِی هُوَ الْعَذَابُ الْأَلِیمُ ﴿50﴾ وَ نَبِّئْهُمْ عَنْ ضَیْفِ إِبْرَاهِیمَ ﴿51﴾
ترتیل صوتی آیات 32 تا 51 سوره حِجر
آموزش مفاهیم
فعالیت اوّل (صفحه 53 کتاب درسی)
جدول زیر را با استفاده از کلمات داده شده کامل کرده و سعی کنید معنای کلمات را به خاطر بیاورید.
بندگان، افراد با تقوا، چشمهها، بهشتها، کیفر
| ردیف | کلمه | معنا | ردیف | کلمه | معنا |
| 1 | عِباد | بندگان، جمع عَبد | 2 | مُتَّقینَ | افراد باتقوا |
| 3 | جَنّات | بهشتها، جمع جَنَّة | 4 | عُیون | چشمهها، جمع عَین |
| 5 | عَذاب | کیفر | 6 | اَلیم | دردناک |
فعالیت دوم (صفحه 53 کتاب درسی)
این ترکیبها و عبارات قرآنی را معنا کنید.
1- اِنَّ عِبادی: قطعا بندگانم
2- اِنَّ المُتَّقینَ: همانا پرهیزگاران
3- فی جَنّٰتٍ وَ عُیونٍ: در بهشتها و چشمهها
4- العَذابُ الاَلیمُ: کیفر دردناک
فعالیت سوم (صفحه 53 کتاب درسی)
جدول زیر را مانند نمونه، کامل کنید.
| مفرد | معنا | جمع | معنا |
| جَنَّة | بهشت، باغ | جَنّات | بهشتها، باغها |
| ءایَة | نشانه، آیه | ءایَات | نشانهها، آیهها |
| ثَمَرَة | میوه | ثَمرات | میوهها |
| مُؤمِنَة | زن مؤمن | مُومِنات | زنان مومن |
انس با قرآن در خانه (صفحه 54 کتاب درسی)
الف) خواندن روزانهٔ قرآن کریم: هر روز در خانه یک صفحه از صفحات 262 تا 267 قرآن کریم را بخوانید.
ب) ترجمهٔ این عبارات قرآنی را که در صفحات بالا آمده است کامل کنید و شمارهٔ آیهٔ مربوط را مقابل آن بنویسید.
1- إِنَّ الْمُتَّقِینَ فِی جَنَّاتٍ وَعُیُونٍ: همانا پرهیزگاران در بهشتها و چشمه سارها هستند.
2- ادْخُلُوهَا بِسَلَامٍ آمِنِینَ: داخل بهشتها شوید با سلامتی و امنیت.
3- خَلَقَ السَّمٰوٰتِ وَ الاَرضَ بِالحَقِّ: آفرید آسمانها و زمین را به حق
ج) از صفحهٔ 263 قرآن کریم سه ترکیب یا عبارت ساده نوشته و معنا کنید.
1- نَحنُ الوارِثُون: ما وارثان هستیم.
2- اِستراق السمعَ: استراق سمع کردن
3- الساجدین: سجده کنندگان
د) در صفحهٔ 264 قرآن کریم، خداوند به پیامبر اسلام میفرماید: به بندگان من خبر بده که من بسیار آمرزنده و مهربان هستم. این پیام زیبا و نویدبخش خداوند را پیدا کرده و همراه با ترجمه بنویسید. آن را به خاطر بسپارید تا همیشه به رحمت بیپایان خدا امیدوار باشید.
بهار دلها
حضرت علی (ع) میفرماید:
تَعَلَّمُوا القُرءانَ فَاِنَّه رَبیعُ القُلوبِ وَاستَشفوا بِنورِه فَاِنَّه شِفاءُ الصُّدورِ وَ اَحسِنوا تِلاوَتَه فَاِنَّه اَنفَعُ القَصَصِ
قرآن را یاد بگیرید؛ زیرا که آن بهار دلهاست؛ و از نور آن شفا بخواهید؛ زیرا درمان دلهاست؛ و آن را نیکو تلاوت کنید که سودمندترین سرگذشت هاست.